Minh Dao - Khi người cần khuyên lại muốn đi khuyên người khác

1. Một điểm tốt kỳ lạ của con người là chúng ta rất giỏi khuyên người khác. Vậy nên, mình từng thử năng lực này một lần khi đứa bạn A đang thấy cảm thấy đời thừa và nó bảo không biết làm gì nữa.

Mình giả vở hỏi nó: Này, tui có đứa bạn B đang chán đời và đang muốn xin lời khuyên, ông thử giúp xem sao. Sau đó, mình tóm tắt lại chính hoàn cảnh của "đứa bạn giả tưởng" kia bằng những chi tiết của cuộc đời bạn A, nhưng sửa đi chút chút để ổng bị lừa.

Thế là ổng khuyên như thật: bảo đứa B dậy sớm đi, đọc sách nhiều vào, học tiếng Anh đi, tập trung vào đam mê đi... Nói cách khác là mặc dù ổng đang nghĩ mình khuyên người khác, nhưng thực ra ông đang tự đưa ra giải pháp cho mình.

2. Vì thế, câu chuyện thường không bao giờ là: "Mình nên làm gỉ để tốt lên" mà vấn đề là "Mình biết mình nên làm gì nhưng vấn đề là mình không làm/không chịu/không thể làm được." Ngành công nghiệp xin lời khuyên bắt đầu với giả định người ta không biết làm gì để tốt lên, nhưng mình nghĩ là ngược lại.

Vậy nên khi nào bạn thân rủ đi cafe để xin lời khuyên khi vừa nghỉ việc, chia tay, IELTS thấp... thường là họ chỉ muốn được nghe và xả cảm xúc, chứ không cần xin lời khuyên, nên đừng lãng phí thời gian của cả 2 vào việc tìm giải pháp làm gì. (Họ biết họ nên làm gì).

3. Bạn có thể kiểm nghiệm điều này bằng cách, hãy viết cuộc đời bạn từ ngôi thứ 3, ví dụ, "Bạn Linh sắp tốt nghiệp đại học, nhưng vẫn chưa tìm được đam mê, lại hay ăn linh tinh, ngủ muộn, không đọc được sách tiếng Anh..." Bạn ấy nên làm gì? Đảm bảo là bạn đưa ra lời khuyên chí lý không khác gì những người bạn nghĩ là thông minh nhất để xin lời khuyên.

4. Bởi thế, một insight của The Change Lab khi mình thử làm thay đổi nhóm là chúng ta giỏi giúp đỡ người khác hơn giúp đỡ chính mình. Bắt mình dậy 5h sáng thì khó, nhưng bảo dậy 5h để gọi cả nhóm dậy thì có thể dễ hơn.

5. Sau khi đọc thư gửi về cho chương trình 21 ngày, thì một là thấy đồng cảm (90% đều cần giải quyết chung 3 vấn đề muôn thuở của 9x: dậy sớm & ngủ sớm; tập thể dục & ăn lành mạnh; đọc sách & học tiếng Anh).

Hai là mọi người biết mình cần làm gì để tốt lên (nên mình cũng chẳng định khuyên gì ai vì họ biết hết rồi), và chỉ cần làm được những bước nho nhỏ đó thì đời hẳn sẽ khác, khác nhiều, nhưng tự giúp chính mình quá khó.

Ba là viết ra vấn đề có tác dụng thật, như các bạn gửi hồ sơ kể đơn giản chỉ viết ra đã làm thấy họ nhẹ nhõm hơn chút. Đừng bị môn văn cấp 3 làm bạn ghét viết.

6. Trong trường ca Đất Hoang, T.S.Eliot có kể một nhân vật đang cảm thấy bất hạnh về cuộc đời và khi gặp bác sĩ trị liệu, thì họ lại ngạc nhiên khi cô bảo cô mong đó là lỗi của mình.

Bởi nếu là do Chúa, do ông Trời, do bản chất sống là đầy ải... thì cô không thể làm gì với nó. (Xem thêm vở Act Without Words của Samuel Beckett để hiểu).

Nhưng nếu đau khổ là do cô, thì cô có thể làm gì với điều đó. Và điều này an ủi hơn nhiều.

Vậy nên, mình không tin vào các kêu gọi thay đổi mang tính phong trào. Từng đọc The True Believer (Những kẻ cuồng tín), và có một góc nhìn khá tâm lý học về một bộ phận người tham gia CM thời Đệ nhị thế chiến rằng, khi chiến thắng nhiều người trở về lại cảm thấy tệ hại.

Vì trước khi tham gia thế chiến, họ cũng dậy muộn, ngủ muộn, không biết đam mê... nói chung là đủ các vấn đề chung của phận người. Rồi chiến tranh cho họ cái cớ để sống lớn lao hơn mà quên đi những vấn đề nhỏ nhặt, để tìm thấy ý nghĩa.

Và khi nó kết thúc, họ lại phải đối diện với bản thân mình và lại phải vật lộn với những thay đổi nho nhặt. Chinh phạt một thành phố đôi khi còn dễ hơn kiểm soát bản thân minh.

Vậy nên, maybe, 1 lời khuyên khác, cứ cố "Go FIX Yourself Before Changing The World"

https://www.facebook.com/DuDieuHuyen/posts/2266633496764985:4